การที่ต้องเปลี่ยนการปกครองบ้านเมือง คงจะเป็นนโยบายของพระองค์หรืออย่างไรก็สุดที่จะเข้าใจได้ แต่คิดไปในทางที่ดี ท่านทั้งหลายก็ทราบอยู่แล้วว่า บ้านเมืองของเราในขณะนั้นยังไม่มั่นคงเท่าที่ควร การที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้เสด็จขึ้นครองราชสมบัติ ต่อจากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช อาจทำให้มีการเข้าใจสับสนว่าเป็นการแย่งชิงราชสมบัติ ถ้าเราพิจารณาด้วยความเป็นธรรมแล้วก็คงจะไม่ใช่ เพราะในสมัยนั้นบ้านเมืองอ่อนแอจะมาแย่งราชสมบัติกันทำไม คงเป็นกุศโลบายที่จะให้ประเทศชาติมั่นคง ซึ่งยากที่เราจะรู้น้ำพระทัยของพระองค์ที่ทรงเสียสละเพื่อประเทศชาติอย่างมากมาย (สมพร เทพสิทธา , 2540 : 49-62)

16.5 มีสุสานสมเด็จพระเจ้าตากสินฯ ที่ประเทศจีนใช่หรือไม่ ?
เรื่องสุสานสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชนั้น มีอยู่ที่เมืองซัวเถา อำเภอเท่งไฮ้

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เคยเสด็จฯ ไปถวายบังคมเมื่อ พ.ศ.2540 และทรงพระราชนิพนธ์ไว้ในหนังสือเรื่อง “ คืนถิ่นจีนใหญ่ ” ในที่นี้ ขอพระราชทานเชิญมาลงเป็นวิทยาทานเพียงบางตอน ทรงพระราชนิพนธ์ถึงสุสานตอนหนึ่งว่า

“ สุสานเหมือนกับหลุมฝังศพฝรั่งธรรมดา ไม่ได้ทำโค้งๆ แบบฮวงซุ้ยจีนที่เคยเห็นที่อื่น มีป้ายหินแกรนิตสีชมพูสลักตัวทองเป็นอักษรจีน แปลความว่า สุสานฉลองพระองค์ และพระมาลาของพระเจ้าตากสินแห่งกรุงสยาม สร้างขึ้นปีที่ 47 แห่งรัชสมัยเฉียนหลง (ค.ศ.1789) บูรณะใหม่เมื่อฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ.1985 (จุลลดา ภักดีภูมินทร์ , “ สุสานสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ,” สกุลไทย , 48(2488) 25 มิถุนายน 2545 : 112)