พระราชกรณียกิจในการกอบกู้ และทำนุบำรุงพระศาสนา ของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีนั้น พอจะรวบรวมโดยสังเขปได้ ดังนี้

1. การจัดระเบียบสังฆมณฑล
เมื่อคราวที่เราต้องเสียกรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ.2310 นั้น การสังฆมณฑลในประเทศไทย ได้ประสบกับความพินาศยับเยินเป็นอย่างยิ่ง ดังนั้นพอการสถาปนาราชธานีใหม่ได้เริ่มขึ้นพอจะเข้ารูปเรียบร้อยได้แล้ว สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีก็โปรดให้ดำเนินการจัดระเบียบสังฆมณฑลทันทีในปี พ.ศ.2311
ทั้งนี้ก็โดยทรงพระราชดำริว่า พระสงฆ์ของเราในขณะนั้น ยังบกพร่องในเรื่องศีลวินัยอยู่เป็นอันมาก เพราะบ้านแตกสาแหรกขาด ปราศจากพระราชาคณะและพระเถระผู้ใหญ่ ซึ่งทรงคุณธรรมและความรู้ สำหรับที่จะคอยมาดูแลว่ากล่าวสั่งสอนให้ประพฤติปฏิบัติตนให้ถูกต้องตามพระวินัย