ส่วน พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา หมายถึง พระพุทธรูปที่สร้างขึ้นเท่าจำนวนพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ในหนังสือ พระราชพิธีสิบสองเดือนว่า พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษาเริ่มมีขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ได้โปรดให้หล่อพระพุทธรูปปางต่างๆ 37 ปาง ก็ทรงพระราชศรัทธาสร้างพระพุทธรูปปางสมาธิ ขนาดหน้าตักประมาณ 3 นิ้ว กะไหล่ทอง จำนวน 37 องค์ เท่าพระชนมพรรษาที่ยังมิได้เสวยราชย์ และในปีต่อมาก็ทรงสร้างเพิ่มขึ้นปีละ 1 องค์ ตามพระชนมพรรษาที่เจริญขึ้น พระพุทธรูป 37 องค์ที่แรกสร้างไม่มีฉัตร เพราะยังไม่ได้เสด็จดำรงสิริราชสมบัติ ส่วนที่สร้างเพิ่มปีละ 1 องค์ ขณะทรงดำรงสิริราชสมบัติมีฉัตรปรุ 3 ชั้น ถวายปักกั้น และในโอกาสเดียวกันนี้ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงสร้างพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษาอุทิศถวาย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 73 องค์ เป็นปางมารวิชัยนั่งขัดสมาธิเพชร ไม่มีฉัตร 28 องค์ และสร้างถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 59 องค์ เป็นปางสมาธิไม่มีฉัตร 43 องค์ มีฉัตร 16 องค์ ถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชดำริว่าปีที่ทรงพระราชสมภพ มีฝนตกต้องตามฤดูกาล น้ำท่าบริบูรณ์ดี จึงโปรดให้สร้างพระพุทธรูปปางคันธารราษฎร์เป็น พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา ราชประเพณีทรงสร้างพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษาได้ปฏิบัติสืบมา จนถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอนันทมหิดล รัชกาลที่ 8 ไม่มีการหล่อ พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา ในรัชกาลปัจจุบัน ยังไม่ได้มีการพระราชพิธีหล่อพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร และพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา ดังนั้นเนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งมี พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานให้ทรงประกอบพระราชพิธีหล่อพระพุทธรูป ประจำพระชนมวาร และพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา ตามราชประเพณีที่เคยมีมาแต่กาลก่อน ซึ่งก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการพระราชพิธีหล่อ พระพุทธรูปประจำพระชนมวารปางห้ามญาติ ซึ่งเป็นพระประจำวันจันทร์ อันเป็นวันพระบรมราชสมภพ ขนาด สูง 9 นิ้ว หล่อด้วยโลหะเงินกะไหล่ทอง และ พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษามหามงคล 5 รอบ แบบพระพุทธนวราชบพิตร แต่เป็น ปางสมาธิ ขนาดหน้าตัก 18 นิ้ว หล่อด้วยโลหะผสมทองแดงกะไหล่ทองอย่างหนา ถวายฉัตรปรุ 5 ชั้นปักกั้น